Preventie van uitval begint vóór de eerste ziekmelding

In de Profile Dynamics Podcast spreekt ondernemer en organisatieadviseur Wim Hoyer over burn-out, motivatie en de invloed van de werkomgeving. Zijn belangrijkste boodschap: kijk bij het voorkomen van uitval niet alleen naar hoeveel werk iemand doet. Onderzoek ook hoeveel energie het iemand kost om dat werk op déze manier, in déze cultuur en binnen déze functie te blijven doen.

Werkdruk vertelt niet het hele verhaal

Bij preventie van stress en uitval gaat het gesprek al snel over werkdruk: is het takenpakket te groot, zijn de deadlines te krap, worden er te veel uren gemaakt? Dat zijn relevante vragen, maar volgens Hoyer blijft ‘werkdruk’ een relatief begrip. Wie werk doet dat aansluit bij de eigen motivatie, kan vaak veel verzetten. Dezelfde hoeveelheid werk kan zwaar gaan wegen wanneer iemand zich voortdurend moet aanpassen aan eisen, gedrag of een werkwijze die juist energie kosten.

De interessantere vraag is daarom niet alleen: hoeveel werk ligt er? Maar ook: wat vraagt dit werk voortdurend van deze persoon?

Goed functioneren kan een mismatch verhullen

Hoyer vertelt in de podcast over een leidinggevende die succesvol was in een sterk resultaatgerichte omgeving. Hij nam snel beslissingen, werd afgerekend op prestaties en maakte promotie. Toch zat hij hoog in zijn stress.

Uit zijn Profile Dynamics-analyse kwam een duidelijke spanning naar voren. Zijn eigen motivatie lag vooral bij samenwerken, afstemmen, structuur en zorgvuldigheid. De cultuur vroeg juist om snel handelen, competitie en zichtbaar resultaat. Hij kón dat gedrag vertonen — en deed dat ook goed — maar moest daarvoor structureel op zijn tenen lopen.

Daar zit een belangrijk risico voor organisaties: kunnen is niet hetzelfde als langdurig volhouden. Goede resultaten bewijzen niet automatisch dat iemand op een passende en gezonde manier werkt. Soms laten ze vooral zien hoe lang iemand zich succesvol heeft weten aan te passen.

Preventie begint bij de match

Een mismatch tussen persoonlijke drijfveren, functie-eisen en organisatiecultuur veroorzaakt niet automatisch een burn-out. Ook gezondheid, privésituatie, kennis, fysieke omstandigheden en andere persoonlijke factoren spelen een rol. Maar wanneer iemand langdurig moet werken op een manier die botst met wat hem of haar motiveert, is er wél een belangrijk gesprek te voeren.

Dat gesprek begint idealiter niet bij de bedrijfsarts, maar veel eerder: bij de inrichting van werk, de aansturing en de vraag of iemand nog op de juiste plek zit. Inzicht in drijfveren helpt om zichtbaar te maken waar iemand energie van krijgt, welk gedrag extra inspanning vraagt en waar de omgeving mogelijk langdurig schuurt.

Drie vragen die eerder inzicht geven

Welke onderdelen van je werk geven je energie — en welke kosten je structureel meer dan anderen zien?

Kun je je werk uitvoeren op een manier die bij je past, of vraagt de omgeving voortdurend ander gedrag van je?

Wat zien we misschien als betrokkenheid of flexibiliteit, terwijl iemand in werkelijkheid al langere tijd over eigen grenzen heen werkt?

Let daarnaast op veranderingen in gedrag: sneller geïrriteerd raken, gejaagdheid, terugkerend kort verzuim, minder contact zoeken of moeite krijgen met concentreren. Geen van deze signalen bewijst op zichzelf dat iemand richting burn-out gaat. Samen zijn ze wel reden om niet te volstaan met ‘doe het wat rustiger aan’, maar preciezer te onderzoeken wat er speelt.

Van reageren op uitval naar eerder bijsturen

Preventie vraagt dus meer dan het verlagen van de workload zodra iemand vastloopt. Het vraagt om leidinggevenden die hun mensen kennen, regelmatig het gesprek voeren over motivatie én alert zijn op de verhouding tussen mens, functie en cultuur.

De kern is eenvoudig, maar niet oppervlakkig: kijk niet alleen of iemand het werk aankan. Kijk ook wat het die persoon kost om het te blijven doen.

Bekijk de podcast

In deze aflevering van de Profile Dynamics Podcast spreekt Wim Hoyer over zijn ervaringen als ondernemer en organisatieadviseur, de relatie tussen drijfveren en werkomgeving en wat organisaties kunnen doen om signalen van overbelasting eerder te herkennen.

Bekijk de volledige podcast op YouTube

‍